اگر امشب بر من باشی و خانه نروی
یا علی شیر خدا باشی یا خود علوی

اندک اندک به جنون راه بری از دم من
برهی از خرد و ناگه دیوانه شوی

کهنه و پیر شدی زین خرد پیر گریز
تا بهار تو نماید گل و گلزار نوی

به خیالی به من آیی به خیالی بروی
این چه رسوایی و ننگ است زهی بند قوی

به ترازوی زر ار راه دهندت غلط است
بجوی زر بنه ارزی چو همان حب جوی

پیک لابد بدود کیک چو او هم بدود
پس کمال تو در آن نیست که یاوه بدوی

بهر بردن بدو از هیبت مردن بمدو
بهر کعبه بدو ای جان نه ز خوف بدوی

باش شب‌ها بر من تا به سحر تا که شبی
مه برآید برهی از ره و همراه غوی

همه کس بیند رخساره مه را از دور
خنک آن کس که برد از بغل مه گروی

مه ز آغاز چو خورشید بسی تیغ کشد
که ببرم سر تو گر تو از این جا نروی

چون ببیند که سر خویش نمی‌گیرد او
گوید او را که حریفی و ظریفی و روی

من توام ور تو نیم یار شب و روز توام
پدر و مادر و خویش تو به منهاج سوی

چه شود گر من و تو بی‌من و تو جمع شویم
فرد باشیم و یکی کوری چشم ثنوی

بده ای کف تو را قاعده لطف افزایی
کف دریا چه کند خواجه به جز دریایی

چون تو خواهی که شکرخایی غلط اندازی
ز پی خشم رهی ساعد و کف می‌خایی

صنما مغلطه بگذار و مگو تا فردا
چون توی پای علم نقد که را می‌پایی

ترشم گفتی و پیش شکر بی‌حد تو
عسل و قند چه دارند به جز سرکایی

گرچه من روترشم لیک خم سرکه نیم
ورچه هر جا بروم لیک نیم هرجایی

گر تو خوبی و منم آینه روی خوشت
پیش رو دار مرا چونک جهان آرایی

نی غلط گفتم سرمست بدم زفت زدم
کی بود آینه را با رخ تو گنجایی

نو فسونی است مرا سخت عجب پیشتر آ
تا به گوش تو فروخوانم ای بینایی

به شکرخنده اگر می‌ببرد جان ز کسی
می‌دهد جان خوشی پرطربی پرهوسی

گه سحر حمله برد بر همه چون خورشیدی
گه به شب گشت کند بر دل و جان چون عسسی

گه یکی تنگ شکربار کند بهر نثار
گه شود طوطی جان گر بچشد زان مگسی

گه مدرس شود و درس کند بر سر صدر
تا شود کن فیکون صدر جهان مرتبسی

گه دمد یک نفسی عیسی مریم سازد
تا گواه نفسش باشد عیسی نفسی

گه خسی را بکشد سرمه جان در دیده
گه نماید دو جهان در نظرش همچو خسی

متزمن نظری داری و هرچ آید پیش
هم بر آن چفسد و حمله نبرد پیش و پسی

صالح او آمد و این هر دو جهان یک اشتر
ما همه نعره زنان زنگله همچون جرسی

ای که تو چشمه حیوان و بهار چمنی
چو منی تو خود خود را کی بگوید چو منی

من شبم تو مه بدری مگریز از شب خویش
مه کی باشد که تو خورشید دو صد انجمی

پاسبان در تو ماه برین بام فلک
تو که در مقعد صدقی چو شه اندر وطنی

ماه پیمانه عمر است گهی پر گه نیم
تو به پیمانه نگنجی تو نه عمر زمنی

هر کی در عهد تو از جور زمانه گله کرد
سزد ار کفش جفا بر دهن او بزنی

کاین زمانه چو تن است و تو در او چون جانی
جان بود تن نبود تن چو تو جان جان تنی

سجده کردند ملایک تن آدم را زود
پرتو جان تو دیدند در آن جسم سنی

اهرمن صورت گل دید و سرش سجده نکرد
چوب رد بر سرش آمد که برو اهرمنی

سخن تلخ مگو ای لب تو حلوایی
سر فروکن به کرم ای که بر این بالایی

هر چه گویی تو اگر تلخ و اگر شور خوش است
گوهر دیده و دل جانی و جان افزایی

نه به بالا نه به زیری و نه جان در جهت است
شش جهت را چه کنم در دل خون پالایی

سر فروکن که از آن روز که رویت دیدم
دل و جان مست شد و عقل و خرد سودایی

هر کی او عاشق جسم است ز جان محروم است
تلخ آید شکر اندر دهن صفرایی

ای که خورشید تو را سجده کند هر شامی
کی بود کز دل خورشید به بیرون آیی

آفتابی که ز هر ذره طلوعی داری
کوه‌ها را جهت ذره شدن می‌سایی

چه لطیفی و ز آغاز چنان جباری
چه نهانی و عجب این که در این غوغایی

گر خطا گفتم و مقلوب و پراکنده مگیر
ور بگیری تو مرا بخت نوم افزایی

صورت عشق توی صورت ما سایه تو
یک دمم زشت کنی باز توام آرایی

می‌نماید که مگر دوش به خوابت دیدم
که من امروز ندارم به جهان گنجایی

ساربانا بمخوابان شتر این منزل نیست
همرهان پیش شدستند که را می‌پایی

هین خمش کن که ز دم آتش دل شعله زند
شعله دم می‌زند این دم تو چه می‌فرمایی

شمس تبریز چو در شمس فلک درتابد
تابش روز شود از وی نابینایی

هر کی از نیستی آید به سوی او خبری
اندر او از بشریت بنماید اثری

التفاتی نبود همت او را به علل
گر علل گیرد جمله ز علی تا به ثری

هر کسی که متلاشی شود و محو ز خویش
به سوی او کند از عین حقیقت نظری

جوهری بیند صافی متحلی به حلل
متمکن شده در کالبد جانوری

تو به صورت چه قناعت کنی از صحبت او
رو دگر شو تو به تحقیق که او شد دگری

بشنو شکر وی از من که به جان و سر تو
که بدان لطف و حلاوت نچشیدم شکری

کالی تَیشی آینو سوْای اَفَندی چَلَبی
نیمشب بر بام مایی، تا کرا می‌طلبی

گه سیه‌پوش و عصایی، که منم کالویروس
گه عمامه و نیزه در کف که غریبم عربی

چون عرب گردی، بگویی «فاعلاتن فلاعات
اَبصِرُوالدنْیا جَمیعاً فی قمیصِی تَخْتَبی

علت اولی نمودی خویش را با فلسفی
چه زیان دارد ترا؟! تو یاربی و یاربی

گر چنینی، گر چنانی، جان مایی جان جان
هر زبان خواهی بفرما، خسروا، شیرین لبی

اِرتمی اغاپِسُودی کایِکا پَرا تَرا
نور حقّی یا تو حقّی، یا فرشته یا نبی

با نه اینی و نه آنی، صورت عشقی و بس
با کدامین لشکری و در کدامین موکبی؟

چون غم دل می‌خورم، یا رحم بر دل می‌برم
کای دل مسکین، چرا اندر چنین تاب و تبی؟!

دل همی گوید « برو من از کجا، تو از کجا!
من دلم تو قالبی رو، رو، همی کن قالبی

پوست‌ها را رنگ‌ها و مغزها را ذوق‌ها
پوست‌ها با مغزها خود کی کند هم مذهبی؟! »

کالی میراسَس نَزیتَن بَوستن کالاستن
شب شما را روز گشت و نیست شب‌ها را شبی

من خمش کردم، فسونم، بی‌زبان تعلیم ده
ای ز تو لرزان و ترسان مشرقی و مغربی

شمس تبریزی، برآ چون آفتاب از شرق جان
تا گشایند از میان زنّارِ کفر و معجبی

لا یغرنک سد هوس عن رایی
کم قصور هدمت من عوج الارآء

اشتهی انصح لکن لسانی قفلت
اننی انصح بالصمت علی الاخفاء

این همه ترس و نفاق و دودلی باری چیست
نه که در سایه و در دولت این مولایی؟!

بیم ازان می‌کندت، تا برود بیم از تو
یار ازان می‌گزدت، تا همه شکرخایی

شمس تبریز شمعیست که غایب گردد
شب چو شد روز چرا منتظر فردایی؟!

ترکبن طبقا عن طبق مولائی
انت کالروح و نحن لک کالاعضء

کیف یبقی فطنا، من نزل‌العشق به
کیف یروی کبد ذاب من استسقاء

کم خلقنا و نقضنا لک، لا عهد لنا
خدعة ان ضمن المفلس للایفاء

طاب ما ادبنی دهری بالضر ولم
یغن عنی ادب یصرف عنی دائی

عشقت جملة اجزاء وجودی قمرا
عاینته سحرا من افق الالاء

لا تؤاخذ فلکا حق اذا فارقه
قمر مثلک یا محترق الضواء

قلة الصبر و الا انا فی‌المدح مسی
هل یجوز شبه‌الشی بلا اشیاء

یشعر العاشق و هو عجم فی عجم
فیک وارتج لسان العرب العرباء

غلب الفرد علی‌الشفع بلی واتحدا
ان تثنی شبح فی نظر الحولاء

ای دریغا که شب آمد همه گشتیم جدا
خنک آن را که به شب یار و رفیقست خدا

همه خفتند و فتادند به یک‌سو چو جماد
تو نخسپی هله ای شاه جهان مونس ما

هین مخسپید که شب شاه جهان بزم نهاد
می‌کشد تا به سحرگاه شما را که صلا

بر جهنده شده هر خفته ز جذب کرمش
چون گلستان ز صبا و بچه از ذوق صبا

شب نخوردی به سحر اشکم او پر بودی
مصطفی را و بگفتی که شدم ضیف رضا

کرده آماس ز استادن شب پای رسول
تا قبا چاک زدند از سهرش اهل قبا

نی که مستقبل و ماضی گنهت مغفورست
گفت کین جوشش عشق است نه از خوف و رجا

باد روحست که این خاک بدن را برداشت
خاک افتاد به شب چون شد ازو باد جدا

باد ازین خاک به شب نیز نمی‌دارد دست
عشقها دارد با خاک من این باد هوا

بی‌ثباتست یقین باد وفایش نبود
بی‌وفا را کند این عشق همه کان وفا

آن صفت کش طلبی سر به تکبر بکشد
عشق آرد بدمی در طلب و طال بقا

عشق را در ملکوت دو جهان توقیعست
شرح آن می نکنم زانک گه ترجیعست
آدمی جوید پیوسته کش و پر هنری
عشق آید دهدش مستی و زیر و زبری

دل چون سنگ در آنست که گوهر گردد
عشق فارغ کندش از گهر و بی‌گهری

حرص خواهد که بشاهان کرم دربافد
لولیان چو ببیند شود او هم سفری

لولیانند درین شهر که دلها دزدند
چشم ازین خلق ببندی چو دریشان نگری

چشم مستش چو کند قصد شکار دل تو
دل نگه داری و سودت نکند چاره‌گری

عاشقانند ترا در کنف غیب نهان
گر تو، بینی نکنی، از غمشان بوی بری

آب خوش را چه خبر از حسرات تشنه
یوسفان را چه خبر از نمک و خوش پسری

سر و سرور چو که با تست چه سرگردانی
جان اندیشه چو با تست چه اندیشه دری

گر ترا دست دهد آن مه از دست روی
ور ترا راه زند آن پری ما بپری

چون ترا گرم کند شعشعهای خورشید
فارغ آیی ز رسالات نسیم سحری

ور سلامی شنوی از دو لب یوسف مصر
شکر اندر شکر اندر شکر اندر شکری

همه مخمور شدستیم بگو ساقی را
تا که بی‌صرفه دهد بادهٔ مشتاقی را
دزد اندیشهٔ بد را سوی زندان آرید
دست او سخت ببندید و به دیوان آرید

شحنهٔ عقل اگر مالش دزدان ندهد
شحنه را هم بکشانید و به سلطان ارید

تشنگان را بسوی آب صلایی بزنید
طوطیان را به کرم در شکرستان آرید

بزم عامست و شهنشاه چنین گفت که: « زود
ساقیان را همه در مجلس مستان آرید »

می‌رسد از چپ و از راست طبقهای نثار
نیم جانی چه بود جان فراوان آرید

هرچه آرید اگر مرده بود جان یابد
الله الله که همه رو به چنین جان آرید

دور اقبال رسید و لب دولت خندید
تا بکی دردسر و دیدهٔ گریان آرید

هرکی دل دارد آیینه کند آن دل را
آینه هدیه بدان یوسف کنعان آرید

بگشادند خزینه همه خلعت پوشید
مصطفی باز بیامد همه ایمان آرید

دستها را همه در دامن خورشید زنید
همه جمعیت ازان زلف پریشان آرید

اندرین ملحمه نصرت همه با تیغ خداست
از غنایم همه ابلیس مسلمان آرید

خنک آن جان که خبر یافت ز شبهای شما
خنک آن گوش که پر گشت ز هیهای شما