به خدا گل ز تو آموخت شکر خندیدن
به خدا که ز تو آموخت کمر بندیدن

به خدا چرخ همان دید که من دیدستم
ور نه دیدی ز چه بودیش به سر گردیدن

گفتم ای نی تو چنین زار چرا می نالی
گفت خوردم دم او شرط بود نالیدن

گفتم ای ماه نو این جمله گداز تو ز چیست
گفت کاهش دهدم فایده بالیدن

فایده زفت شدن در کمی و کاستن است
از پی خرج بود مکسبه‌ها ورزیدن

پر پروانه پی درک تف شمع بود
چونک آن یافت نخواهد پر و دریازیدن

در فنا جلوه شود فایده هستی‌ها
پس نباید ز بلا گریه و درچغزیدن

پس خمش باش همی‌خور ز کمان‌هاش خدنگ
چون هنر در کمیت خواهد افزاییدن

مکن ای دوست ز جور این دلم آواره مکن
جان پی پاره بگیر و جگرم پاره مکن

مر تو را عاشق دل داده و غمخوار بسی است
جان و سر قصد سر این دل غمخواره مکن

نظر رحم بکن بر من و بیچارگیم
جز تو ار چاره گری هست مرا چاره مکن

پیش آتشکده عشق تو دل شیشه گر است
دل خود بر دل چون شیشه من خاره مکن

هر دمی هجر ستمکار تو دم می دهدم
هر دمم دم ده بی‌باک ستمکاره مکن

تن پربند چو گهواره و دل چون طفل است
در کنارش کش و وابسته گهواره مکن

پیش خورشید رخت جان مرا رقصان دار
همچو شب جان مرا بند هر استاره مکن

ز دغل عالم غدار دو صد سر دارد
سر من در سر این عالم غداره مکن

صد چو هاروت و چو ماروت ز سحرش بسته‌ست
مر مرا بسته این جادوی سحاره مکن

خمر یک روزه این نفس خمار ابد است
هین مرا تشنه این خاین خماره مکن

لعب اول چو مرا بست میفزا بازی
ز آنچ یک باره شدم مات تو ده باره مکن

جمله عیاری ناسوت ز لاهوت تو است
تو دگر یاری این کافر عیاره مکن

ای ز هجران تو مردن طرب و راحت من
مرگ بر من شده بی‌تو مثل شهد و لبن

می‌تپد ماهی بی‌آب بر آن ریگ خشن
تا جدا گردد آن جان نزارش ز بدن

آب تلخی شده بر جانوران آب حیات
شکر خشک بر ایشان بتر از گور و کفن

نیست بازی کشش جزو به اصل کل خویش
چند پیغامبر بگریست پی حب وطن

کودکی کاو نشناسد وطن و مولد خویش
دایه خواهد چه ستنبول مر او را چه یمن

شد چراگاه ستاره سوی مرعای فلک
حیوان خاک پرستد مثل سرو و سمن

من از این ناله اگر چه که دهان می‌بندم
نتوان در شکم آب فروبست دهن

نفس چغز ز آب است نه از باد هوا
بحریان را هله این باشد معهوده و فن

عارفانی که نهانند در آن قلزم نور
دمشان جمله ز نوری است ظلامات شکن

قلم و لوح چو این جا برسیدیم شکست
شکند کوه چو آگه شود از رب منن

دم ده و عشوه ده ای دلبر سیمین بر من
که دمم بی‌دم تو چون اجل آمد بر من

دل چو دریا شودم چون گهرت درتابد
سر به گردون رسدم چونک بخاری سر من

خنک آن دم که بیاری سوی من باده لعل
بدرخشد ز شرارش رخ همچون زر من

زان خرابم که ز اوقاف خرابات توام
در خرابی است عمارت شدن مخبر من

شاهد جان چو شهادت ز درون عرضه کند
زود انگشت برآرد خرد کافر من

پیش از آنک به حریفان دهی ای ساقی جمع
از همه تشنه‌ترم من بده آن ساغر من

بنده امر توام خاصه در آن امر که تو
گویی‌ام خیز نظر کن به سوی منظر من

هین برافروز دلم را تو به نار موسی
تا که افروخته ماند ابدا اخگر من

من خمش کردم و در جوی تو افکندم خویش
که ز جوی تو بود رونق شعر تر من

تو سبب سازی و دانایی آن سلطان بین
آنچ ممکن نبود در کف او امکان بین

آهن اندر کف او نرمتر از مومی بین
پیش نور رخ او اختر را پنهان بین

نم اندیشه بیا قلزم اندیشه نگر
صورت چرخ بدیدی هله اکنون جان بین

جان بنفروختی ای خر به چنین مشتریی
رو به بازار غمش جان چو علف ارزان بین

هر کی بفسرد بر او سخت نماید حرکت
اندکی گرم شو و جنبش را آسان بین

خشک کردی تو دماغ از طلب بحث و دلیل
بفشان خویش ز فکر و لمع برهان بین

هست میزان معینت و بدان می‌سنجی
هله میزان بگذار و زر بی‌میزان بین

نفسی موضع تنگ و نفسی جای فراخ
می جان نوش و از آن پس همه را میدان بین

سحر کرده‌ست تو را دیو همی‌خوان قل اعوذ
چونک سرسبز شدی جمله گل و ریحان بین

چون تو سرسبز شدی سبز شود جمله جهان
اتحادی عجبی در عرض و ابدان بین

چون دمی چرخ زنی و سر تو برگردد
چرخ را بنگر و همچون سر خود گردان بین

ز آنک تو جزو جهانی مثل کل باشی
چونک نو شد صفتت آن صفت از ارکان بین

همه ارکان چو لباس آمد و صنعش چو بدن
چند مغرور لباسی بدن انسان بین

روی ایمان تو در آیینه اعمال ببین
پرده بردار و درآ شعشعه ایمان بین

گر تو عاشق شده‌ای حسن بجو احسان نی
ور تو عباس زمانی بنشین احسان بین

لابه کردم شه خود را پس از این او گوید
چونک دریاش بجوشد در بی‌پایان بین

همه خوردند و بخفتند و تهی گشت وطن
وقت آن شد که درآییم خرامان به چمن

دامن سیب کشانیم سوی شفتالو
ببریم از گل تر چند سخن سوی سمن

نوبهاران چون مسیحی است فسون می‌خواند
تا برآیند شهیدان نباتی ز کفن

آن بتان چون جهت شکر دهان بگشادند
جان به بوسه نرسد مست شد از بوی دهن

تاب رخسار گل و لاله خبر می‌دهدم
که چراغی است نهان گشته در این زیر لگن

برگ می‌لرزد و بر شاخ دلم می‌لرزد
لرزه برگ ز باد و دلم از خوب ختن

دست دستان صبا لخلخه را شورانید
تا بیاموخت به طفلان چمن خلق حسن

باد روح قدس افتاد و درختان مریم
دست بازی نگر آن سان که کند شوهر و زن

ابر چون دید که در زیر تتق خوبانند
برفشانید نثار گهر و در عدن

چون گل سرخ گریبان ز طرب بدرانید
وقت آن شد که به یعقوب رسد پیراهن

چون عقیق یمنی لب دلبر خندید
بوی یزدان به محمد رسد از سوی یمن

چند گفتیم پراکنده دل آرام نیافت
جز بر آن زلف پراکنده آن شاه زمن

شیرمردا تو چه ترسی ز سگ لاغرشان
برکش آن تیغ چو پولاد و بزن بر سرشان

چون ملک ساخته خود را به پر و بال دروغ
همه دیوند که ابلیس بود مهترشان

همه قلبند و سیه چون بزنی بر سر سنگ
هین چرا غره شدستی تو به سیم و زرشان

چه نشستی دور چون بیگانگان
اندرآ در حلقه دیوانگان

شرم چه بود عاشقی و آن گاه شرم
جان چه باشد این هوس و آن گاه جان

می‌فروشد او به جانی بوسه‌ای
رو بخر کان رایگان است رایگان

آنک عشقش خانه‌ها برهم زده‌ست
آمد اندر خانه همسایگان

کف برآورده‌ست این دریا ز عشق
سر فروکرده‌ست آن مه ز آسمان

ای ببسته خواب‌ها امشب بیا
خواب ما را بین چو وصلت بی‌نشان

هر شهی را بندگانش حارسند
شاه ما مر بندگان را پاسبان

شاه ما از خواب و بیداری برون
در میان جان ما دامن کشان

اندر این شب می‌نماید صورتی
مشعله در دست یا رب کیست آن

خواب جست و شورش افزودن گرفت
یاد آمد پیل را هندوستان

آتش عشق خدا بالا گرفت
تیر تقدیر خدا جست از کمان

دانه‌ای کان در زمین غیب بود
سر زد و همچون درختی شد عیان

برق جست و آتشی زد در درخت
آتش و برق شگرف بی‌امان

سبزتر می‌شد ز آتش آن درخت
می‌شکفت از برق و آتش گلستان

این درختان سبز از آتش شوند
آب دارد این درختان را زبان

تا توی پیدا نهان گردد درخت
او شود پیدا چو تو گردی نهان

شمس تبریز است باغ عشق را
هم طراوت هم نما هم باغبان

هر کجا که پا نهی ای جان من
بردمد لاله و بنفشه و یاسمن

پاره گل برکنی بر وی دمی
بازگردد یا کبوتر یا زغن

در تغاری دست شویی آن تغار
ز آب دست تو شود زرین لگن

بر سر گوری بخوانی فاتحه
بوالفتوحی سر برآرد از کفن

دامنت بر چنگل خاری زند
چنگلش چنگی شود با تن تنن

هر بتی را که شکستی ای خلیل
جان پذیرد عقل یابد زان شکن

تا مه تو تافت بر بداختری
سعد اکبر گشت و وارست از محن

هر دمی از صحن سینه برجهد
همچو آدم زاده‌ای بی‌مرد و زن

وآنگه از پهلوی او وز پشت او
پر شوند آدمچگان اندر زمن

خواستم گفتن بر این پنجاه بیت
لب ببستم تا گشایی تو دهن

شاه ما باری برای کاهلان
گنج می‌بخشد به هر دم رایگان

الصلا یاران به سوی تخت شاه
گنج بی‌رنج است و سود بی‌زیان

چشم دل داند چه دید از کحل او
نور و رحمت تا به هفتم آسمان

خود چه باشد پیش او هفت آسمان
بر مثال هفت پایه نردبان

ای به صورت خردتر از ذره‌ای
وی به معنی تو جهان اندر جهان

ای خمیده چون کمان از غم ببین
صد هزاران صف شکسته زین کمان

در نشان جویی تو گشته چارچشم
وآنگه اندر کنج چشمت صد نشان

هر نشانی چون رقیب نیکخواه
می‌برندت تا به حضرت کشکشان