یا رب چه کس است آن مه یا رب چه کس است آن مه
کز چهره بزد آتش در خیمه و در خرگه

اندر ذقن یوسف چاهی چه عجب چاهی
صد یوسف کنعانی اندر تک آن خوش چه

آخر چه کند یوسف کز چاه بپرهیزد
کو دیده ربودستش و آن چاه میان ره

آن کس که ربود از رخ مر کاه ربایان را
انصاف بده آخر با او چه کند یک که

زنهار نگهدارید زان غمزه زبان‌ها را
کو مست بود خفته از حال همه آگه

شطرنج همی‌بازد با بنده و این طرفه
کاندر دو جهان شه او وز بنده بخواهد شه

جان بخشد و جان بخشد چندانک فناها را
در خانه و مان افتد هم ماتم و هم آوه

او جان بهاران است جان‌هاست درختانش
جان‌ها شود آبستن هم نسل دهد هم زه

هر آینه کو بیند شمس الحق تبریزی
هم آینه برسوزد هم آینه گوید خه

من بی‌خود و تو بی‌خود، ما را کی بَرَد خانه؟
من چند تو را گفتم: «کم خور دو سه پیمانه؟»

در شهر یکی کس را، هُشیار نمی‌بینم
هر یک بَتَر از دیگر، شوریده و دیوانه

جانا! به خرابات آ، تا لَذّتِ جان بینی
جان را چه خوشی باشد، بی‌صحبتِ جانانه؟

هر گوشه یکی مستی، دستی زِ بَرِ دستی
وان ساقیِ هر هستی، با ساغرِ شاهانه

تو وقفِ خراباتی، دَخلت مِی و خَرجت مِی
زین وقف به هُشیاران، مَسپار یکی دانه

ای لولیِ بَربَط‌زن! تو مست‌تری یا من؟
ای پیشِ چو تو مستی، افسونِ من افسانه

از خانه برون رفتم، مَستیم به پیش آمد
در هر نظرش مُضمَر، صد گلشن و کاشانه

چون کشتیِ بی‌لنگر، کَژ می‌شد و مَژ می‌شد
وز حَسرتِ او مُرده، صد عاقل و فرزانه

گفتم: «ز کجایی تو؟»، تَسخر زد و گفت: «ای جان!
نیمیم ز تُرکستان، نیمیم ز فَرغانه

نیمیم ز آب و گِل، نیمیم ز جان و دل
نیمیم لبِ دریا، نیمی همه دُردانه»

گفتم که «رفیقی کن، با من که منم خویش‌ات»
گفتا که «بِنَشْناسَم، من خویش، ز بیگانه»

من بی‌دل و دستارم، در خانهٔ خَمّارم
یک سینه سخن دارم، هین شرح دهم یا نِه؟

در حلقهٔ لنگانی، می‌بایدْت لنگیدن
این پند ننوشیدی، از خواجهٔ عُلْیانه؟

سرمستِ چنان خوبی، کِی کم بُوَد از چوبی؟
برخاست فَغان آخر، از اُستُنِ حَنّانه

شمس‌ُالحقِ تبریزی! از خلق چه پرهیزی؟
اکنون که درافکندی، صد فتنهٔ فَتّانه

ای غایب از این محضر از مات سلام الله
وی از همه حاضرتر از مات سلام الله

ای نور پسندیده وی سرمه هر دیده
احسنت زهی منظر از مات سلام الله

ای صورت روحانی وی رحمت ربانی
بر مؤمن و بر کافر از مات سلام الله

چون ماه تمام آیی و آن گاه ز بام آیی
ای ماه تو را چاکر از مات سلام الله

ای غایب بس حاضر بر حال همه ناظر
وی بحر پر از گوهر از مات سلام الله

ای شاهد بی‌نقصان وی روح ز تو رقصان
وی مستی تو در سر از مات سلام الله

ای جوشش می از تو وی شکر نی از تو
وز هر دو توی خوشتر از مات سلام الله

شمس الحق تبریزی در لخلخه آمیزی
هم مشکی و هم عنبر از مات سلام الله

از انبهی ماهی دریا به نهان گشته
انبه شده قالب‌ها تا پرده جان گشته

از فرقت آن دریا چون زهر شده شکر
زهر از هوس دریا آب حیوان گشته

در عشرت آن دریا نی این و نه آن بوده
بر ساحل این خشکی این گشته و آن گشته

اندر هوس دریا ای جان چو مرغابی
چندان تو چنین گفته کز عشق چنان گشته

دوش از شکم دریا برخاست یکی صورت
و آن غمزه‌اش از دریا بس سخته کمان گشته

دل گفت به زیر لب من جان نبرم از وی
سوگند به جان دل کان کار چنان گشته

از غمزه غمازی وز طرفه بغدادی
دل گشته چنان شادی جانم همدان گشته

در بیشه درافتاده در نیم شبی آتش
در پختن این شیران تا مغز پزان گشته

از شعله آن بیشه تابان شده اندیشه
تا قالب جان پیشه بی‌جا و مکان گشته

گرمابه روحانی آوخ چه پری خوان است
وین عالم گورستان چون جامه کنان گشته

از بهر چنین سری در سوسن‌ها بنگر
دستوری گفتن نی سر جمله زبان گشته

شمس الحق تبریزی درتافته از روزن
تا آنچ نیارم گفت چون ماه عیان گشته

دیدم رخ ترسا را با ما چو گل اشکفته
هم خلوت و هم بی‌گه در دیر صفا رفته

با آن مه بی‌نقصان سرمست شده رقصان
دستی سر زلف او دستی می بگرفته

در رسته بازاری هر جا بده اغیاری
در جانش زده ناری آن خونی آشفته

و آن لعل چو بگشاید تا قند شکر خاید
از عرش نثار آید بس گوهر ناسفته

دل دزدد و بستاند وز سر دلت داند
تا جمله فروخواند پنهانی ناگفته

از حسن پری زاده صد بی‌دل و دل داده
در هر طرف افتاده هم یک یک و هم جفته

نوری که از او تابد هر چشم که برتابد
بیدار ابد یابد در کالبد خفته

از هفت فلک بیرون وز هر دو جهان افزون
وین طرفه که آن بی‌چون اندر دل بنهفته

از بهر چنین مشکل تبریز شده حاصل
و اندر پی شمس الدین پای دل من کفته

ای جان تو جانم را از خویش خبر کرده
اندیشه تو هر دم در بنده اثر کرده

ای هر چه بیندیشی در خاطر تو آید
بر بنده همان لحظه آن چیز گذر کرده

از شیوه و ناز تو مشغول شده جانم
مکر تو به پنهانی خود کار دگر کرده

بر یاد لب تو نی هر صبح بنالیده
عشقت دهن نی را پرقند و شکر کرده

از چهره چون ماهت وز قد و کمرگاهت
چون ماه نو این جانم خود را چو کمر کرده

خود را چو کمر کردم باشد به میان آیی
ای چشم تو سوی من از خشم نظر کرده

از خشم نظر کردی دل زیر و زبر کردی
تا این دل آواره از خویش سفر کرده

ای روی تو رویم را چون روی قمر کرده
اجزای مرا چشمت اصحاب نظر کرده

باد تو درختم را در رقص درآورده
یاد تو دهانم را پرشهد و شکر کرده

دانی که درخت من در رقص چرا آید
ای شاخ و درختم را پربرگ و ثمر کرده

از برگ نمی‌نازد وز میوه نمی‌یازد
ای صبر درختم را تو زیر و زبر کرده

دل دست به یک کاسه با شهره صنم کرده
انگشت برآورده اندر دهنم کرده

دل از سر غمازی یک وعده از او گفته
درخواسته من از وی او نیز کرم کرده

عشقش ز پی غیرت گفتا که عوض جان ده
این گفت به جان رفته جان نیز نعم کرده

از بعد چنان شهدی وز بعد چنان عهدی
لشکرکش هجرانت بر بنده ستم کرده

از هجر عجب نبود این ظلم و ستم کردن
کو پرچم عشاقان صد گونه علم کرده

ای آنک ز یک برقی از حسن جمال خود
این جمله هستی را در حال عدم کرده

وآنگه ز وجود تو برساخته هستی را
تا جمله حوادث را انوار قدم کرده

ده چشم شده جان‌ها چون نای بنالیده
چون چنگ شده تن‌ها هم پشت به خم کرده

بس شادی در شادی کان را تو به جان دادی
وز بهر حسودان را در صورت غم کرده

اندر پی مخدومی شمس الحق تبریزی
کی باشد تن چون دل از دیده قدم کرده

امروز بت خندان می‌بخش کند خنده
عالم همه خندان شد بگذشت ز حد خنده

پیوسته حسد بودی پرغصه ولیک این دم
می‌جوشد و می‌روید از عین حسد خنده

در من بنگر ای جان تا هر دو سلف خندیم
کان خنده بی‌پایان آورد مدد خنده

بربسته و بررسته غرقند در این رسته
تا با همگان باشد از عین ابد خنده

تا چند نهان خندم پنهان نکنم زین پس
هر چند نهان دارم از من بجهد خنده

ور تو پنهان داری ناموس تو من دانم
کاندر سر هر مویت درجست دو صد خنده

هر ذره که می‌پوید بی‌خنده نمی‌روید
از نیست سوی هستی ما را کی کشد خنده

خنده پدر و مادر در چرخ درآوردت
بنمود به هر طورت الطاف احد خنده

آن دم که دهان خندد در خنده جان بنگر
کان خنده بی‌دندان در لب بنهد خنده

ای خاک کف پایت رشک فلکی بوده
جان من و جان تو در اصل یکی بوده

در خانه نقشینی دیدم صنم چینی
خون خواره صد آدم جان ملکی بوده

صد ماه یقینم شد اندر دل شب پنهان
صد نور یقین دیدم مشتاق شکی بوده

گفتم به ایاز ای حر محمود شدی آخر
در شاه چه جا کردی ای آیبکی بوده

ای سگ که ز اصحابی در کهف تو در خوابی
چون شیر خدا گشتی اول سگکی بوده

ای ماهی در آتش تو جانب دریا کش
ای پیشتر از عالم در وی سمکی بوده

شمس الحق تبریزم همرنگ تو می‌خیزم
من مرده تو گرد من بحر نمکی بوده