شاعران قدیم

ساقی جان غیر آن رطل گرانم مده
ز آنک بدادی نخست هیچ جز آنم مده

شهره نگارم ز تو عیش و قرارم ز تو
جان بهارم ز تو رسم خزانم مده

جان چو توی بی‌شکی پیش تو جان جانکی
باش مرا ای یکی هر دو جهانم مده

پردگی و فاش تو آفت او باش تو
جان رهی باش تو جان و روانم مده

دوش بدادی مرا از کف خود باده را
چون که چنینم درآ جز که چنانم مده

غیر شرابی چو زر ای صنم سیمبر
هیچ ندانم دگر ز آنک ندانم مده

نیست شدم در چمن قفل بر آن در بزن
هر کی بپرسد ز من هیچ نشانم مده

شیر پراکنده‌ام زخم تو را بنده‌ام
بی‌تو اگر زنده‌ام جز به سگانم مده

زان مه چون اخترم زان گل تازه و ترم
بی‌همگان خوشترم با همگانم مده

خسرو تبریزیان شمس حق روحیان
پر شده از تو دهان زخم زبانم مده

ای مه و ای آفتاب پیش رخت مسخره
تا چه زند زهره از آینه و جندره

پیش تو افتاده ماه بر ره سودای عشق
ریخته گلگونه‌اش یاوه شده قنجره

پنجره‌ای شد سماع سوی گلستان تو
گوش و دل عاشقان بر سر این پنجره

آه که این پنجره هست حجابی عظیم
رو که حجابی خوش است هیچ مگو ای سره

از شکرینی که هست بهر بخاییدنش
لب همه دندان شده‌ست بر مثل دستره

دست دل خویش را دیدم در خمره‌ای
گفتم خواجه حکیم چیست در این خنبره

گفت شراب کسی کو همگی چرخ را
با همه دولاب جان می نخرد یک تره

کره گردون تند پیشش پالانیی
بر سر میدان او جان خر باتوبره

ای شه فارغ از آن باشد در لشکرت
نصرت بر میمنه دولت بر میسره

ای که ز تبریز تو عید جهان شمس دین
هین که رسید آفتاب جانب برج بره

ای همه منزل شده از تو ره بی‌رهه
بی‌قدمی رقص بین بی‌دهنی قهقهه

از سر پستان عشق چونک دمی شیر یافت
قامت سروی گرفت کودکک یک مهه

روی ببینید روی بهر خدا عاشقان
گرچه زنخ زد بسی کوردلی ابلهه

والله کو یوسف است بشنو از من از آنک
بودم با یوسفی هم نمک و هم چهه

چونک نماید جمال گوش سوی غیب دار
عرش پر از نعره‌هاست فرش پر از وه وهه

عاشق باشد کمان خاص بتی همچو تیر
هیچ نپرد کمان گر بشود ده زهه

آنک ز تبریز دید یک نظر شمس دین
طعنه زند بر چله سخره کند بر دهه

ایا دلی چو صبا ذوق صبح‌ها دیده
ز دیده مست شدی یا ز ذوق نادیده

گهی به بحر تحیر گهی به دامن کوه
کمر ببسته و در کوه کهربا دیده

ورای دیده و دل صد دریچه بگشاده
برون ز چرخ و زمین رفته صد سما دیده

چو جوششی و بخاری فتاد در دریا
ز لذت نظرش رست در قفا دیده

چو موج موج درآمیخت چشم با دریا
عجب عجب که همه بحر گشت یا دیده

به پیش دیده دو عالم چو دانه پیش خروس
چنین بود نظر پاک کبریادیده

نه طالب است و نه مطلوب آن که در توحید
صفات طالب و مطلوب را جدا دیده

اله را که شناسد؟ کسی که رست ز لا
ز لا که رست بگو: عاشق بلادیده

رموز لیس و فی جبتی بدانسته
هزار بار من این جبه را قبا دیده

دهان گشاد ضمیر و صلاح دین را گفت
تویی حیات من ای دیدهٔ خدادیده

زهی لواء و علم لا اله الا الله
که زد بر اوج قدم لا اله الا الله

چگونه گرد برآورد شاه موسی وار
ز بحر هست و عدم لا اله الا الله

ستاده‌اند صفات صفا ز خجلت او
به پیش او به قدم لا اله الا الله

یکی ستم ز وی از صد هزار عدل به است
زهی خوشی ستم لا اله الا الله

ز هر طرف که نظر کرد می برویاند
هزار باغ ارم لا اله الا الله

ز بحر غم به کناری رسم عجب روزی
ز موج لطف و کرم لا اله الا الله

ندارد از شه من هیچ بوی جان آن کس
که ببینیش تو به غم لا اله الا الله

چو دیده کحل نپذرفت از شه تبریز
زهی دریغ و ندم لا اله الا الله

برآید از دل و از جان الست شه شنود
هزار بانگ نعم لا اله الا الله

بهشت لطف و بلندی خدیو شمس الدین
زهی شفای سقم لا اله الا الله

دلم طواف به تبریز می‌کند محرم
در آن حریم حرم لا اله الا الله

زهی خوشی که بگویم که کیست هان بر در
بگوید او که منم لا اله الا الله

چو آفتاب برآمد ز قعر آب سیاه
ز ذره ذره شنو لا اله الا الله

چه جای ذره که چون آفتاب جان آمد
ز آفتاب ربودند خود قبا و کلاه

ز آب و گل چو برآمد مه دل آدم وار
صد آفتاب چو یوسف فروشود در چاه

سری ز خاک برآور که کم ز مور نه‌ای
خبر ببر بر موران ز دشت و خرمنگاه

از آن به دانه پوسیده مور قانع شد
که او ز سنبل سرسبز ما نبود آگاه

بگو به مور بهار است و دست و پا داری
چرا ز گور نسازی به سوی صحرا راه

چه جای مور سلیمان درید جامه شوق
مرا مگیر خدا زین مثال‌های تباه

ولی به قد خریدار می‌برند قبا
اگر چه جامه دراز است هست قد کوتاه

بیار قد درازی که تا فروبریم
قبا که پیش درازیش بسکلد زه ماه

خموش کردم از این پس که از خموشی من
جدا شود حق و باطل چنانک دانه ز کاه

که بوده است تو را دوش یار و همخوابه
که از خوی تو پر از مشک گشت گرمابه

چو شانه سنگ ز عشق تو شاخ شاخ شده‌ست
پریت خوانده به حمام و کرده‌ات لابه

چو شانه زلف تو را دید شد هر انگشتش
دلیل و آلت تهلیل همچو سبابه

ز نور روی تو پر گشت خلوت حمام
که جمله قبه زجاجی شده‌ست چون تابه

خمش که گل مثل آب از تو یافت صفا
که هر کی نسبت تو یافت گشت نسابه

مقام خلوت و یار و سماع و تو خفته
که شرم بادت از آن زلف‌های آشفته

از این سپس منم و شب روی و حلقه یار
شب دراز و تب و رازهای ناگفته

برون پرده درند آن بتان و سوزانند
که لطف‌های بتان در شب است بنهفته

به خواب کن همه را طاق شو از این جفتان
به سوی طاق و رواقش مرو به شب جفته

بدانک خلوت شب بر مثال دریایی است
به قعر بحر بود درهای ناسفته

رخ چو کعبه نما شاه شمس تبریزی
که باشدت عوض حج‌های پذرفته

دلم چو دیده و تو چون خیال در دیده
زهی مبارک و زیبا به فال در دیده

به بوی وصل دو دیده خراب و مست شده‌ست
چگونه باشد یا رب وصال در دیده

چو دیده بیشه آن شیرمست من باشد
چه زهره دارد گرگ و شکال در دیده

دو دیده را بگشا نور ذوالجلال ببین
ز فر دولت آن خوش خصال در دیده

چو چتر و سنجق آن رشک صد سلیمان دید
گشاد هدهد جان پر و بال در دیده

چو آفتاب جمالش بدیده‌ها درتافت
چه شعله‌هاست ز نور جلال در دیده

چو عقل عقل قنق شد درون خرگه جسم
عقول هیچ ندارد مجال در دیده

دو دیده مست شد از جان صدر شمس الدین
چه باده‌هاست از او مال مال در دیده

چو مست روی توام ای حکیم فرزانه
به من نگر تو بدان چشم‌های مستانه

ز چشم مست تو پیچد دلم که دیوانه است
که جنس همدگر افتاد مست و دیوانه

دل خراب مرا بین خوشی به من بنگر
که آفتاب نظر خوش کند به ویرانه

بکن نظر که بدان یک نظر که درنگری
درخت‌های عجب سر کند ز یک دانه

دو چشم تو عجمی ترک و مست و خون ریزند
که می‌زند عجمی تیرهای ترکانه

مرا و خانه دل را چنان به یغما برد
که می‌دود حسنک پابرهنه در خانه

به باغ روی تو آییم و خانه برشکنیم
هزار خانه چو صحرا کنیم مردانه

صلاح دین تو چو ماهی و فارغی زین شرح
که فارغ است سر زلف حور از شانه