شاعران قدیم

ای جان تو جانم را از خویش خبر کرده
اندیشه تو هر دم در بنده اثر کرده

ای هر چه بیندیشی در خاطر تو آید
بر بنده همان لحظه آن چیز گذر کرده

از شیوه و ناز تو مشغول شده جانم
مکر تو به پنهانی خود کار دگر کرده

بر یاد لب تو نی هر صبح بنالیده
عشقت دهن نی را پرقند و شکر کرده

از چهره چون ماهت وز قد و کمرگاهت
چون ماه نو این جانم خود را چو کمر کرده

خود را چو کمر کردم باشد به میان آیی
ای چشم تو سوی من از خشم نظر کرده

از خشم نظر کردی دل زیر و زبر کردی
تا این دل آواره از خویش سفر کرده

ای روی تو رویم را چون روی قمر کرده
اجزای مرا چشمت اصحاب نظر کرده

باد تو درختم را در رقص درآورده
یاد تو دهانم را پرشهد و شکر کرده

دانی که درخت من در رقص چرا آید
ای شاخ و درختم را پربرگ و ثمر کرده

از برگ نمی‌نازد وز میوه نمی‌یازد
ای صبر درختم را تو زیر و زبر کرده

دل دست به یک کاسه با شهره صنم کرده
انگشت برآورده اندر دهنم کرده

دل از سر غمازی یک وعده از او گفته
درخواسته من از وی او نیز کرم کرده

عشقش ز پی غیرت گفتا که عوض جان ده
این گفت به جان رفته جان نیز نعم کرده

از بعد چنان شهدی وز بعد چنان عهدی
لشکرکش هجرانت بر بنده ستم کرده

از هجر عجب نبود این ظلم و ستم کردن
کو پرچم عشاقان صد گونه علم کرده

ای آنک ز یک برقی از حسن جمال خود
این جمله هستی را در حال عدم کرده

وآنگه ز وجود تو برساخته هستی را
تا جمله حوادث را انوار قدم کرده

ده چشم شده جان‌ها چون نای بنالیده
چون چنگ شده تن‌ها هم پشت به خم کرده

بس شادی در شادی کان را تو به جان دادی
وز بهر حسودان را در صورت غم کرده

اندر پی مخدومی شمس الحق تبریزی
کی باشد تن چون دل از دیده قدم کرده

امروز بت خندان می‌بخش کند خنده
عالم همه خندان شد بگذشت ز حد خنده

پیوسته حسد بودی پرغصه ولیک این دم
می‌جوشد و می‌روید از عین حسد خنده

در من بنگر ای جان تا هر دو سلف خندیم
کان خنده بی‌پایان آورد مدد خنده

بربسته و بررسته غرقند در این رسته
تا با همگان باشد از عین ابد خنده

تا چند نهان خندم پنهان نکنم زین پس
هر چند نهان دارم از من بجهد خنده

ور تو پنهان داری ناموس تو من دانم
کاندر سر هر مویت درجست دو صد خنده

هر ذره که می‌پوید بی‌خنده نمی‌روید
از نیست سوی هستی ما را کی کشد خنده

خنده پدر و مادر در چرخ درآوردت
بنمود به هر طورت الطاف احد خنده

آن دم که دهان خندد در خنده جان بنگر
کان خنده بی‌دندان در لب بنهد خنده

ای خاک کف پایت رشک فلکی بوده
جان من و جان تو در اصل یکی بوده

در خانه نقشینی دیدم صنم چینی
خون خواره صد آدم جان ملکی بوده

صد ماه یقینم شد اندر دل شب پنهان
صد نور یقین دیدم مشتاق شکی بوده

گفتم به ایاز ای حر محمود شدی آخر
در شاه چه جا کردی ای آیبکی بوده

ای سگ که ز اصحابی در کهف تو در خوابی
چون شیر خدا گشتی اول سگکی بوده

ای ماهی در آتش تو جانب دریا کش
ای پیشتر از عالم در وی سمکی بوده

شمس الحق تبریزم همرنگ تو می‌خیزم
من مرده تو گرد من بحر نمکی بوده

مستی ده و هستی ده ای غمزه خماره
تو دلبر و استادی ما عاشق و این کاره

ما بر سر هر پشته گم کرده سر رشته
بیچاره تو گشته تو چاره بیچاره

صد چشمه بجوشانی در سینه چون مرمر
ای آب روان کرده از مرمر و از خاره

ای سنگ سیه را تو کرده مدد دیده
وی از پس نومیدی بشکفته گل از ساره

ای نور روان کرده از پیه دو چشم ما
و اندیشه روان کرده از خون دل پاره

آن یار غریب من آمد به سوی خانه
امروز تماشا کن اشکال غریبانه

یاران وفا را بین اخوان صفا را بین
در رقص که بازآمد آن گنج به ویرانه

ای چشم چمن می‌بین وی گوش سخن می‌چین
بگشای لب نوشین ای یار خوش افسانه

امروز می باقی بی‌صرفه ده ای ساقی
از بحر چه کم گردد زین یک دو سه پیمانه

پیمانه و پیمانه در باده دوی نبود
خواهی که یکی گردد بشکن تو دو پیمانه

من باز شکارم جان دربند مدارم جان
زین بیش نمی‌باشم چون جغد به ویرانه

قانع نشوم با تو صبر از دل من گم شد
رو با دگری می‌گو من نشنوم افسانه

من دانه افلاکم یک چند در این خاکم
چون عدل بهار آمد سرسبز شود دانه

تو آفت مرغانی زان دانه که می‌دانی
یک مشت برافشانی ز انبار پر از دانه

ای داده مرا رونق صد چون فلک ازرق
ای دوست بگو مطلق این هست چنین یا نه

بار دگر ای جان تو زنجیر بجنبان تو
وز دور تماشا کن در مردم دیوانه

خود گلشن بخت است این یا رب چه درخت است این
صد بلبل مست این جا هر لحظه کند لانه

جان گوش کشان آید دل سوی خوشان آید
زیرا که بهار آمد شد آن دی بیگانه

بی‌برگی بستان بین کآمد دی دیوانه
خوبان چمن رفتند از باغ سوی خانه

زردی رخ بستان کز فرقت آن خوبان
بستان شده گورستان زندان شده کاشانه

ترکان پری چهره نک عزم سفر کردند
یک یک به سوی قشلق از غارت بیگانه

کی باشد کاین ترکان از قشلق بازآیند
چون گنج بدید آید زین گوشه ویرانه

کی باشد کاین مستان آیند سوی بستان
سرسبز و خوش و حیران رقصان شده مستانه

ز انبار تهی گردد پر گردد پیمانه
آن عالم انبار است وین عالم پیمانه

پیمانه چو شد خالی ز انبار بباید جست
ز انبار نهان کان جا پوسیده نشد دانه

ای دل به کجایی تو آگاه هیی یا نه
از سر تو برون کن هی سودای گدایانه

در بزم چنان شاهی در نور چنان ماهی
خط در دو جهان درکش چه جای یکی خانه

در دولت سلطانی گر یاوه شود جانی
یک جان چه محل دارد در خدمت جانانه

گر جان بداندیشت گوید بد شه پیشت
ده بر دهن او زن تا کم کند افسانه

یک دانه به یک بستان بیع است بده بستان
و آن گاه چو سرمستان می‌گو که زهی دانه

شاهی نگری خندان چون ماه و دو صد چندان
بی‌ناز خوشاوندان بی‌زحمت بیگانه

شمس الحق تبریزی آن کو به تو بازآید
آن باز بود عرشی بر عرش کند لانه

هر روز فقیران را هم عید و هم آدینه
نی عید کهن گشته آدینه دیگینه

عیدانه بپوشیده همچون مه عید ای جان
از نور جمال خود نی خرقه پشمینه

ماننده عقل و دین بیرون و درون شیرین
نی سیر درآکنده اندر دل گوزینه

درپوش چنین خرقه می‌گرد در این حلقه
مانند دل روشن در پیشگه سینه

در جوی روان ای جان خاشاک کجا پاید
در جان و روان ای جان چون خانه کند کینه

در دیده قدس این دم شاخی است تر و تازه
در دیده حس این دم افسانه دیرینه